Türkiye’de Madencilik ve Enerji Kaynakları

Türkiye, maden çeşidi bakımından zengin bir ülkedir. Bu maden yataklarının önemli bir kısmı işlenmektedir.

Madenler oluşumlarına göre farklı kategorilerde sınıflandırılabilir. Ülkemizde çıkarılan madenlerden bazıları metaliktir: demir, bakır, krom, kurşun ve çinko gibi. Bor, kükürt, asbest, fosfat gibi bazı madenler ise metalik değildir.

Bir maden yatağı işletmeye açılırken o madenin toplam miktarı yani rezervi belirlenir. Maden içindeki saf metal oranı olan tenör de bir maden yatağının işletilmeye açılıp açılmamasında önem taşıyan özelliklerdendir. Çünkü miktarı fazla olsa da tenörü çok düşük olan yataklar işletmeye açılmamaktadır. Bunların yanı sıra işletme maliyeti hesaplanmakta ve kârlı olabilecek yataklar işletilmektedir.

Başlıca Madenlerimiz ve Çıkarıldığı Yerler:

Bor: Türkiye, dünya bor rezervlerinin yaklaşık %73’üne sahiptir. Başlıca çıkarıldığı yerler; Balıkesir (Susurluk), Kütahya (Emet), Bursa (Mustafakemalpaşa) ve Eskişehir’dir (Seyitgazi).

Demir: Ağır sanayinin ham maddesidir. Sivas (Divriği, Kangal), Malatya (Hekimhan, Hasançelebi), Kayseri ve Sakarya havzalarında çıkarılır.

Bakır: Elektrik-elektronik sanayisinde kullanılır. Artvin (Murgul), Kastamonu (Küre) ve Elazığ (Maden) başlıca merkezleridir.

Krom: Paslanmaz çelik üretiminde ve sertleştirilmede kullanılır. Türkiye dünya krom rezervlerinde üst sıralardadır. Elazığ (Guleman), Muğla (Fethiye, Köyceğiz), Denizli (Acıpayam) ve Erzincan’da yatakları bulunur.

Boksit (Alüminyum): Hafif sanayi ve uçak yapımında kullanılır. Antalya (Akseki), Konya (Seydişehir) ve Muğla’da çıkarılır.

Mermer: Mermer Balıkesir, Afyonkarahisar, Muğla ve Elazığ başta olmak üzere ülkemizin her bölgesinde yaygın bulunur.

Feldspat: Türkiye’de feldspat üretimi başlıca Çine (Aydın), Demirci (Manisa), Simav (Kütahya), Milas (Muğla), Kırşehir, Yozgat ile Artvin ve Ardahan yörelerinde gerçekleştirilmektedir. Dünya rezervinin yaklaşık %10’una sahip olan Türkiye, bu madenin üretiminde önde gelen ülkeler arasında yer alır.

Aşağıdaki tablolarda bazı madenlerimizi çıkarıldığı yerler ve genel özellikleri verilmiştir:

Enerji Kaynaklarımız:

1. Yenilenebilir Enerji Kaynakları

Hidroelektrik: Türkiye’nin elektrik üretimindeki en büyük paya sahiptir [%25,8]. Başta Atatürk, Keban ve Karakaya barajları olmak üzere yüzlerce hidroelektrik santrali bulunmaktadır.

Güneş Enerjisi (GES): Hızla büyüyen bu kaynak toplam kurulu gücün %21,4’ünü oluşturmaktadır. Güneşlenme süresinin yüksek olduğu İç Anadolu, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yoğunlaşmıştır.

Rüzgâr Enerjisi (RES): Toplam kapasitenin %12’sini kapsar. Özellikle İzmir, Balıkesir, Çanakkale ve Hatay gibi rüzgâr koridorlarında güçlü yatırımlar mevcuttur.

Jeotermal Enerji: Volkanik ve tektonik hareketliliğe bağlı olarak Ege Bölgesi’nde (Aydın, Manisa, Denizli) yoğunlaşmıştır.

Biyokütle: Tarım atıkları, çöpler ve organik atıklardan elektrik ve ısı enerjisi üretimi sağlanır

2. Yenilenebilir Olmayan (Fosil ve Nükleer) Enerji Kaynakları

Kömür: Linyit rezervleri oldukça geniş olup, Afşin-Elbistan, Soma, Tunçbilek ve Çayırhan gibi havzalarda çıkarılmaktadır. Taşkömürü ise sadece Zonguldak havzasında bulunur.

Doğalgaz: Ülke ihtiyacının büyük kısmı ithal edilmektedir. Ancak Karadeniz’deki Sakarya Gaz Sahası ve yer altı depolama tesisleri ile yerli kaynakların payı artırılmaktadır.

Petrol: Güneydoğu Anadolu’da (Raman, Batman) sınırlı üretim yapılır.

Nükleer Enerji: Ülkenin ilk nükleer enerji santrali olan Akkuyu (Mersin) Nükleer Güç Santrali‘nin devreye girmesiyle birlikte nükleer enerji de elektrik üretim portföyüne eklenmiştir.